,,Սկիզբ,, հաղորդաշարի Ստվերային դիվանագիտություն ֆիլմի վերլուծություն

Դիտեցի ,,Սկիզբ,, հաղորդաշարի Ստվերային դիվանագիտություն ֆիլմը։ Դիտեցի և ընտրեցի այն՝ իր վերնագրի պատճառով, շատ հետաքրքրեց՝ ինչեր են թաքցրել մեզնից,և ինչ ստվերային դիվանագիտության մասին է խոսքը:

ԽՍՀՄ֊ն արդեն գոյություն չուներ,և շատ երկրներ արդեն անկախացել էին։ Թուրքիան թիկունք է կանգնում Ադրբեջանին, Ուկրաինան և Բելառուսը դեռ ԽՍՀՄ֊ին ՄԱԿ֊ի անդամներ էին, Մոլդովայի թիկունքին էլ Ռումինիան է։ Ի՞սկ ինչ կարելի էր ասել Հայաստանի մասին։Կարելի էր ասել այն,որ նա երկու կողմից թշնամիներով շրջապատված է, հյուսիսում Վրաստանն է,հարավում Իրանի մեծ մասամբ ադրբեջանաբնակ նահանգները,իսկ Ռուսաստանի հետ ընդհանուր սահման չկա։
Մեծ մասամբ ռազմական գործողությունները տեղի էին ունենում Արցախա֊Ադրբեջանական սահմանին,բայց ժամանակ անց պարզվեց ,որ միայն Ադրբեջանը չէր մեր հակառակորդը։Կային նաև ուրիշ վտանգներ, որոնք չեզոքացնելու համար հարկ էր լինում կազմակերպել գաղտնի դիվանագիտական հանդիպումներ։

Այդ պահից ինձ հետաքրքրեց,թե ինչը՞ կլիներ այդ հանդիպումների քննարկման թեման,ո՞ր երկրները կմասնակցեին և ո՞վքեր կներկայացնեին նրանց:

Ժնևում տեղի էին ունենում հանդիպումներ,որտեղ ներկա էին լինում Հայաստանի,Թուրքիայի,Ադրբեջանի,Ռուսաստանի և ԱՄՆ֊ի ներկայացուցիչները։Հանդիպումների ժամանակ,եղել են դեպքեր,որ ճնշել են Հայկական կողմին,նաև եղել է որ մնացած չորս երկրները միակարծիք փորձել են իրենց դիրքորոշումը պարտադրել Հայաստանին։

1993թ. ին Թուրքիայի նախագահ Թուրգութ Օզալը սկսեց սպառնալ Հայաստանին,որ եթե հայկական կազմավորումները դուրս չգան նախկին ԼՂՀ֊ի ինքնավար մարզին չպատկանող տարածքից,ապա նրանք կմիջամտեն պատերազմին։Ստացվեց այնպես,որ իր սպառնալիքից միքանի շաբաթ անց Օզալը վախճանվեց։

Թուրքիան ուղարկեց հուղարկավորությանը մասնակցելու հրավեր,և արդյունքում Օզալի հուղարկավորությանը մասնակցեց Հայաստանի պատվիրակությունը՝ պետության ղեկավարի մակարդակով։

Կարծում եմ,որ տարօրինակդիվանագիտական քայլ էր Հայաստանի կողմից։
Ադրբեջանին ձեռնտու էր կռիվը ներկայացնել որպես կրոնական հակամարտություն։Այդպես նրանք ստացան օգնություն մոջահեդներից ։

1992թ. ֊ին մայիսի 7ին , Իրանի նախագահի նախաձեռնությամբ տեղի էին ունենում բանակցություններ ՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների միջև։ Եվ հենց նույն օրը սկսում է Շուշիի ազատագրման օպերացիան։ Այդ հանդիպման ժամանակ Վահան Փափազյանին մոտեցավ Իրանի արտգործնախարարը և ասաց,որ լուրեր կան,որ հայկական զորքերը մտել են Շուշի։ Նա ասաց,որ տեղյակ չէ այդ ամենի մասին։ Նա կապվեց նախագահի աշխատակազմի հետ ,ունեցավ կես րոպեանոց խոսակցություն,որից հետո Լևոն Տեր Պետրոսյանի մոտ գնաց և տեղեկացրեց որ զորքերը արդեն Շուշիում են։

Հաշվի առնելով այն փաստը, որ ավելի մանրամասն եմ ծանոթ Արցախյան շարժման մանրամասներին, նկարագրված նյութը չեմ դիտարկում որպես Արցախյան շարժման դիվանագիտական ձեռքբերում: Զինադադարը հաջողվեց կնքել 1994 թվականի մայիսի 12-ին եռակողմ`Հայաստանի, Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի ներկայացուցիչների կողմից` Ռուսաստանի միջնորդությամբ:
Ինձ շատ դուր եկավ հետևյալ հաղորդումը և նրա ձևաչափը։ Երբեք չէի մտածի,որ այսպիսի հետաքրքրությամբ կդիտեմ այսպիսի հաղորդումներ։

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s