Մարդու սիրտը

Սիրտը ,որը գտնվում է կրծքավանդակի մեջ ՝ թոքերի մեջտեղում, իրենից ներկայացնում է փոքր օրգան (մոտ 10 սմ դիամետրով): Մկանների հաստ շերտը որը առաջացնփւմ է նրա պատերը կոչվում է միոկարդ: Միոկարդերը ռիթմիկ կծկվում են և մատակարարում են արյունը ամբողջ մարմնի միջով: Սիրտը ունի չորս խոռոչ ՝ երկու նախասիրտ և երկու փորոքներ: Այդ խոռոչները կազմում են երկու առանձին համակարգ, որենք իրար հետ ուղիղ կապված չեն: Աջ նախասիրտ արյունը մտնոևմ է ներքևի և վերևի երակներից, այդտեղից էլ արյունը մտնում է աջ փորոք, որը հետ է մղում նրան դեպի թոքեր: Թթվածնով հարուստ արյունը թոքերից հոսում է դեպի ձախ նախասիրտ,որտեղ էլ այն անցնում է ձախ փորոքով, որն իր հերթին հետ է մղում նրան և նա հոսում է զարկերակներով ՝ անցնելով ամբողջ մարնի միջով: Սրտի ցիկլում լինում են երեք հիմնական փուլեր :Դիաստոլական փուլը դա սրտի հանգստի փուլն է, արյունը ընկնում է նախասիրտ և հոսում է փորոքների ուղղությամբ, որոնք լցնվում են 2/3-ով: Երբ նախասիրտը սխմվում է և փորոքները ամբողջությամբ լցնվում են ,դա սիստոլի նախասրտի փուլն է :Շուտով դրանից հետո փորոքները հերթով սխմվում են և արյունը արտամղում են այն դեպի զարկերակները դա փորոքի սիստոլն է :

Աղբյուր՝ https://youtu.be/QlewVahd7PM

Թարգմատնեց՝ Աստղիկ Ավագյանը

Արյան խմբեր

Գոյուփյուն ունեն 4 արյան խմբեր: Նրանք պարունակում են A և B ագլյուտինոգններ և a և b ագլյուտինիններր: Արյան խմբերը տարբերվում են ագլյուտինոգեններ և ագլյուտինինների քանակի տարբերությամբ: A և B ագլյուտինոգնները գտնվում են էրիթրոտիցներում,իսկ a և b-ն պլազմայում: Առաջին արյան խումբը պարունակում է ՝ a և b ագլյուտինիններր, չունի ՝ A և B ագլյուտինոգններ, 2-րդ խմբում կա A ագլյուտինոգեն և b ագլյուտինին, 3-րդ խումբը ունի B ագլյուտինոգն և b ագլյուտինին, 4-րդ խմբում առկա են A և B ագլյուտինոգններ, և ոչ մի ագլյուտինին չկա:Արյան առաջինխմբին պատկանող մարդկանց արյունը կարելի է ներարկել բոլորին, որովհետև նրանում չկան A և B ագլյուտինոգեններ,2-րդ և 3-րդ խմբերին պատկանող արյունը կարելի է ներարկել համապատասխանորեն իրենց և 4-րդ խմբերին: 4-րդ խմբին պատկանող մարդկանց արյունը կարելի է ներարկել միայն 4-րդ խմբի արյուն ունեցող մարդկանց: Այդ պատճառով արյան առաջին խումբը համարվում է համընդհանուր դոնոր, իսկ 4-րդ խումբը՝ համընդհանուր ռեցիպիենտ:

Մկանային հյուսվածք

Կմաղքային մկանները բաղկացած են շատ հատուկ մկանյին հյուսվածքներից, որոնք ներվային իմպուլսի փողավդեցությունից նվազում են: Մկանը բաղկացած է բազում մկանային թելերի խմբերից:Ամեն մի խմբում գտնվում են 10-100 մկանային թելեր: Նրանք փաստացի հանդիսանում են մանրաթելային բջիջներ, որոնց երկարությունը կազմում է միքանի սանտիմետր: Մկանի բջիջները ունեն երկար թելեր ,որոնց անվանում են միոֆիբրիլներ: Միոֆիբրիլները դեամետրով 10 միկրոմետրից քիչ են: Նրանք բաղկացած են երկու մկանային մանրթելերից ՝ հաստից և բարակից: Երբ մկանային մանրաթելի միջով անցնում է ներվային իմպուլսը, այդ թելերը միասին համագործակցում են: Թելորի միասնական համագործակցությունը առաջացնում է միոֆիբրիլների նվազում:

Թարգմանեց `Աստղիկ Ավագյանը

Աղբյուր` https://youtu.be/JIGDC7Go2WQ

Մարդու կմախք/Ոսկորների աճ/Հենաշարժիչ համակարգ

Մարդու կմախք

Մարդու կմախքը կազմված է մոտ 220 ոսկորներից ,որոնք էլ իրենց հերթին բաժանվում են 3 մասի ՝շարժուն,անշարժ և կիսաշարժ:Անշարժ միացումները իրականանում էն կարերի միջոցով:Նրանց միջոցով միանում են գանգի ոսկորները :Լինելով անշարժ ոսկոր այն ապահովում է գլխուղեղին մաքսիմալ անվտանգություն :Իսկ կիսաշարժուն միացումը կատարվում է աճառի մջոցով :Կիսաշարժուն միացումներով ոսկորները կատարում են սահմանափակ շարժումներ:Այդպիսին են ողերը,կողվոսկրը և այլն :Շարժուն միացումն էլ իր հերթին ամենատարածված տեսակն է :Այն իրականցվում է հոդերի օգնությամբ :

Ոսկորների աճ

Ոսկորները մեծանում են իրենց տիրոջ հետ ,բայց չափահաս մարդու ոսկորները չեն աճում: Ունենալով ոսկորի կոտրվածք ՝օրինակ ոտքի մատնի ,իմացեք ,որ այն կարող է ետ վերականգնվել 1 ամսից մինչև նույնիսկ 1 կամ 3 տարի:Դա կապված է հիվանդի տարիքից և նրանից թե երբ կառաջանա ոսկորի կոշտուկը (костная мозоль) :Եթե կոտրվածքը երեխայի մոտ է ,ապա այն համեմատաբար շուտ կլավանա ,քանի որ երեխաները աճող օրգանիզմ են ,իսկ մեծահասակների մոտ ընդհակառակը ավելի դանդաղ է այն լավանում :Ոսկորի կոշտուկն էլ միացնում է կոտրած ոսկորները իրար ,և դա կարող է շատ երկար ժամանակ պահանջել :

Հենաշարժիչ համակարգ

Հենաշարժիչ համակարգը իր մեջ նեռարում է հենարանային,պաշտպանողական,արյունաստեղծ և տեղաշարժման ֆունկցիաները :Կմախքը հանդիսանալով մարդու մարմնի հենարան տալիս է նրան որոշակի ձև և կառուցվածք :Գանգատուփը գլխուղեղի զետեղարանն է, ողնաշարային խողովակը՝ ողնուղեղի ոսկրապատյանը, կրծքավանդակը պաշտպանում է սիրտը, թոքերը, խոշոր անոթները:

Աչքը

Աչքը հանդիսանում է մարդու տեսողական զգայարանը :Այն գտնվում է գանգի ակնակապիճում :Այն կազմված է ակնագնդից և օժանդակ հարմարանքներից :Օժանդակ հարմարզնքներից են ՝ թարթիչը,կոպերը,արցունքագեղձերը,հոնքերը,շաղկապենին և ակնագունդը շարժող մկանները :Հոնքերը,կթպերը և թարթիչները աչքը պաշտպանում են փոշուց:Շաղկապենին ծածկում է կեպը ներսից և ակնագնդի մի մասը:Արցունքագեղձերը առաջացնում են արցունք ,պաշտպանում են ակնագունդը ֆիզիկական վնասվածքներից : Իսկ ակնագունդը շարժող մկանները նպաստում են հայացքի փոփոխությանը :Ակնագունդը բաղկացած է երեք թաղանթից ՝ սպիտակուցաթաղանթ ,անոթաթաղանթ և ցանցաթաղանթից :Աչքը կազմված է եղջերաթաղանթից,թարթիչավոր մարմնից,սպիտակուցաթաղանթից,մկաններից,անոթաթաղանթից,դեղին բծից,տեսողական նյարդից,կույր բծից,ակնաբյուրեղից,ծիածանաթաղանթից :

Աչքի հիվանդությունները

Ամենաշատը տարածված հիվանդությունները աչքի հետ կապված դա ՝ կարճատես,հեռատես լինելն է (նաև դալտոնիզմը) :Կարճատեսությամբ հիվանդ մարդիկ չեն տեսնում հեռուն :Իսկ հեռատեսությամբ հիվանդները տեսնում են հեռուն ,բայց ոչ մոտիկը :Բոլորն էլ կարող են լինել և կարճատես և հեռատես :Հիվանդությունը կարող է ձեռք բերվել ժամանակի ընթացքում ,կամ էլ այն ժառանգական է :

Ուղեղիկ

Ուղեղիկը մարմնի հավասարակշռությունը և շարժումները համակարգող կենտրոնական օրգան է: Այն ուղեղաբնի հետ կապված է էֆերենտ և աֆերենտ հաղորդչական ուղիներով, որոնք առաջացնում են ուղեղիկի 3 զույգ ոտիկները: Ուղեղիկի արտաքին մասը պատված է մեծ թվով գալարներով և ակոսներով, որոնք զգալիորեն մեծացնում են նրա մակերեսը ։ Ուղեղիկի կտրվածքը թողնում է «կենաց ծառի» տպավորություն: Ուղեղիկի գորշ նյութի հիմնական մասը տեղադրված է նրա մակերեսին, որն էլ առաջացնում է ուղեղիկի կեղևը: Գորշ նյութի փոքր մասը գտնվում է սպիտակ նյութի խորքում՝ կենտրոնական կորիզների ձևով: Յուրաքանչյուր գալարի կենտրոնում կա սպիտակ նյութի բարակ շերտ, որը պատված է գորշ նյութով՝ կեղևով:Ուղեղիկի ախտահարումը հանգեցնում է շարժումների համաձայնեցման խանգարումների, քայլվածքը դառնում է երերուն (հարբածի քայլվածք), ձեռքը վրիպում է որևէ առարկայի մոտեցնելիս։

25 հետաքրքիր փաստեր մարդու մասին

1.Во рту человека около 40 тыс. бактерий.

Մարդու բերանի մեջ մոտ 40 հազար մանրէներ կան:

2.В организме человека около 2 000 вкусовых рецепторов.

Մարդկանց օրգանիզմում , մոտավորապես 2,000 համի զգացում:

3.Человеческий глаз способен различать 10 млн цветовых оттенков.
Մարդու աչքը կարող է տարբերել 10 միլիոն գույնի երանգներ:

4.Во сне человек сжигает больше калорий, чем во время просмотра телевизора .

Մարդը քնած ժամանակ ավելի շատ կալորիա է կորցնում, քան հեռուստացույց դիտելիս:

5.Дети растут быстрее всего весной.

Գարնանը երեխաները շատ ավելի արագ են մեծանում :

6.Единственная часть тела, которая не имеет кровоснабжения, — роговица глаза.

Մարմնի միակ մասը, որը չունի արյան մատակարարում, աչքի գլխուղեղն է:

7. До 7 месяцев ребенок может дышать и глотать одновременно

Մինչեւ 7 ամսեկան երեխան կարող է շնչել եւ կուլ տալ միարժամանակ:

8. Наш череп состоит из 29 различных костей.

Մեր գանգը բաղկացած է 29 տարբեր ոսկորներից:

9.Нервный импульс из мозга движется со скоростью 274 км/ч.

Ուղեղի նյարդային ազդակը շարժվում է 274 կմ / ժ արագությամբ:

10.В мире всего 7 % левшей.

Աշխարհում մարդկության 7%-ը ձախլիկ է:

11.Аромат яблок и бананов помогает похудеть.

Խնձորի եւ բանանի բույրը օգնում է նիհարել:

12.Длина волос на голове, отращиваемых человеком в среднем в течение жизни, — 725 км.

Մարդկանց միջին կյանքի ընթացքում աճեցված գլխի մազերիերի երկարությունը կազմում է 725 կմ:

13.Мужчины считаются карликами при росте ниже 130 см, женщины — ниже 120 см.

Տղամարդիկ համարվում են կարճահասակ 130 սմ բարձրությունից, կանայք, 120 սմից ցածր:

14.Люди с голубыми глазами более чувствительны к боли, чем все остальные.

Կապույտ աչքերով մարդիկ ավելի զգայուն են ցավի նկատմամբ, քան մնացածը:

15.В головном мозге человека за 1 секунду происходит 100 тыс. химических реакций.

Մարդկային ուղեղում 1 վայրկյանի ընթացքում առաջանում է 100 հազար քիմիական ռեակցիա:

16.Ударяясь головой о стену, вы можете терять 150 ккал в час.
Պատին գլուխը խփելով մարդ կարող է կորցնել մոտ 150 կկալ մեկ ժամում :
17.Человек — единственный представитель животного мира, способный рисовать прямые линии.
Մարդը միակ ներկայացուցիչն է կենդանական աշխարհում ,որը կարող է նկարել ուղիղ գծեր:

18.За время жизни кожа человека сменяется примерно 1 000 раз.
Մարդու ամբողջ կյանքի ընթացքում մարդ իի մաշկը փոխում է մոտ 1000 անգամ :

19.Сердце человека перекачивает 182 млн литров крови за свою жизнь.

Մարդու սիրտը արտադրում է ավելի քան 182 միլիոն լիտր արյուն:
20.50 тыс. клеток в вашем теле отмирают и заменяются на новые в то время, как вы читаете это предложение.

Ձեր մարմնի 50 հազար բջիջները մահանում են եւ փոխարինվում են նորերով, մինչդեռ այս նախադասությունը դուք կարդում եք:
21.80 % тепла человеческого тела уходит из головы.
Մարդու մարմնի ջերմության 80% -ը դուրս է գալիս ձեր գլխից:

22.Когда вы краснеете, ваш желудок краснеет тоже.

Երբ դուք կարմրում եք , ձեր ստամոքսը նույնպես կարմրում է :

23.Невозможно чихнуть с открытыми глазами.
Անհնար է փռշտալ բաց աչքերով :

24.Кость в 5 раз прочнее стали

Ոսկորը հինգ անգամ պինդ է երկաթից :

25.В среднем человеку необходимо 7 минут, чтобы заснуть.

Միջինում մարդուն պետք է յոթ րոպե քնելու համար:

Աղբյուրը՝https://www.adme.ru/zhizn-nauka/100-korotkih-i-interesnyh-faktov-o-cheloveke-996510/

Թարգմանեցին ՝ Աստղիկ Ավագյանը ,Նանե Վարդումյանը,էլեն Մկրտչյանը ,Լիլիկ Երիմյանը և Մանե Նուրջանյանը

    Հիպոֆիզ

    Հիպոֆիզը ստորին մակուղեղ է մարդու և ողնաշարավոր կենդանիներիներզատական գեղձ է, որը կարևոր դեր է խաղում հորմոնային կարգավորմանգործընթացներում։ Գտնվում է գանգի խոռոչում՝ թրքական թամբի փոսիկում ևոտիկով միացած է գլխուղեղի հետ։
    Մակուղեղը գտնվում է գլխուղեղի ստորին մասում։ Մակուղեղի հորմոնները կարգավորում են մի շարք գեղձերի (մակերիկամ,վահանաձև և սեռական գեղձեր) աշխատանքը, հսկում է մեզի գոյացման գործընթացը, օրգանիզմի աճը ու ֆիզիկական զարգացմանգործընթացները, սեռական հասունացումը, նյութափոխանակությունը, նյարդային ու մտավոր ունակությունները, կապակցումօրգանների ու նրանց համակարգերի գործունեությունը և մաշկի գունավորումը։
    Հիպոֆիզի խանգարումները կարող են արտահայտվել նրա ֆունկցիաների ուժեղացմամբ կամ թուլացմամբ , հազվադեպ՝ լրիվ անհետացմամբ։ Հիպոֆիզի գերֆունկցիան արտահայտվում է աճման խանգարմամբ և մանկական տարիքում գիգանտիզմի, մեծահասակների մոտ՝ ակրոմեգալիայի զարգացմամբ։ Ֆունկցիայի թուլացումը կամ անկումը վաղ տարիքում առաջացնում է գաճաճահասակություն, հոգեկան թերզարգացում, ածխաջրային և ճարպայինփոխանակության խոր փոփոխություններ, մեծահասակների մոտ՝ ճարպակալում, մակերիկամների կեղևի ապաճում։

    Ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում

    Ենթաստամոքսային գեղձը օրգան է որը կատարում է միաժամանակն 2 գործառույթներ մարսողական և հորմոնային։

    Պանկրեատիտը ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքումն է, որի ընթացքը կարող է լինել սուր,քրոնիկական։ Ենթաստամոքսային գեղձը չի կարելի հեռացնել և փոխարինել։ Ենթաստամոքսային գեղձը 12-մատնյա աղի է ուղարկում պանկրեատիկ հյութը, որը պարունակում է մարսողության համար անհրաժեշտ ֆերմենտներ։

    Բայց, եթե այդ ֆերմենտները անցնում են ոչ թե 12-մատնյա աղի, այլ թափանցում են արյան մեջ, ապա դրանք սկսում են այսպես ասած մարսել օրգաններն ու հյուսվածքները, որոնք հանդիպում են իրենց ճանապարհին։ Դա կատարվում է ենթաստամոքսային գեղձի բջջային թաղանթների անցանելիության խանգարման հետևանքով, օրգանը, մի տեսակ,«ապահերմետիկացվում է»։

    Այդպիսի հիվանդության պատճառ մեծ մսամբ կարող է դառնալ ալկոհոլը :Այն ավելի շատ կյանք է խլում ,քան ավտովթարները:Նաև ենթաստամոքսային գեղձի համար թշնամի է նաև սննունդը ,որը ունի քիմիական հավելումներ :Պետք է սնվել միայն և միայն առողջ սննդով :

    Հետաքրքիր փաստեր թռչունների մասին

    1. Կոլիբրին միակ թռչունն է ,որ կարող է ետ-ետ թռչել :Նա կարող է նաև թռչել դեպի առաջ ,դեպի կողք և գլխիվայր :
    2. Թռչունները միակ արարածներն են ,որ փետուրներ ունեն :
    3. Մանգաղաթև սևը գրեթե ողջ կյանքը օդում է անցկացնում :Նա նույնիսկ քնում է թռչելիս :
    4. Սուսերակտուց կոլիբրիի կտուցը նրա մարմնից երկար է :
    5. Անտառակտցարի աչքերն ամենաարտառոցն են :Առանց գլուխը շարժելու նա կարող է տեսնել ,թե ինչ է կատարվում իր առջևում ,ետեվում և նույնիսկ գլխավերևում :
    6. Գալապագոսյան կղզիների ծաղրահավիկը մարդկանց գլխից մազ է պոկում ՝ իրենց բնի ներսը պատրաստելու համար :