Էլեկտրականության հաղորդիչներ և մեկուսիչներ/էլեկտրական դաշտ

Ըստ էլեկտրական լիցքի հաղորդելու ունակության՝ նյութերը պայմանականորեն բաժանվում են էլեկտրականության հաղորդուչների և անհաղորդիչների (մեկուսիչների):
Հաղորդիչ են համարվում բոլոր մետաղները,հողը,աղերի և թթուների հիմքերի ջրային լուծույթները,նաև հաղորդիչ է համարվում մարդու մարմինը:Իսկ լավագույն հաղորդիչներից են արծաթը,պղինձը,ալյումինը:Անհաղորդիչ սն համարվում ՝էրբոնիտը,ռետինը,օդը,գազերը,կապրոնը,մետաքսը և այլն:
Էլեկտրական երևույթների տևական ուսումնասիրությունները հաստատել են,որ լիցքավորված մարմինը օժտված է այլ մարմինների վրա ազդելու ունկուփյամբ:Այսպիսով լիցքավորված մարմինն իր շուրջը ստեղծում է էլեկտրական դաշտ,որի միջոցով էլ ազդում է մարմինների վրա:
Մեր զգայաններով հնարավոր չէ անմիջականորեն ընկալել էլեկտրական դաշտը:Էլեկտրական դաշտի գոյության մասին կարեելի է դատել միայն ըստ նրա ազդեթությունների:Օրինակ՝ էլեկտրական դաշտը զադում է որոշակի ուժով դաշտում տեղադրված լիցքի վրա:Այսինքն՝ այն ուժը,որով էլեկտրական դաշտն ազդու է լիցքավորված մարմնի վրա,անվանում են էլեկտրական ուժ:

Մարմինների էլեկտրականացման բացատրությունը/լիցքի պահպանողական օրենք

Մարմինների էլեկտրականացման բացատրությունը

Եթե չեզոք մարմիններ ինչոր մարմնից անցնում են դեպի այլ մարմին էլեկտրոններ,ապա մեր առաջին մարմինը լիցքավորում է բացասական լիցքով՝ բացասականորեն,այսինքն եթե նրան համեմատենք նրա սովորական վիճակի հետ,ապա կնկատենք,որ նա ունի էլեկտրոնների ավելցուկ:Իսկ եթե չեզոք մարմինը կորցնոում է էլեկտրոններ,ապա նրա էլեկտրոնների թիվը փոքրանում է պրոտոնների թվից,և այդպես .արմինը ձեռք է բերում դրական լիցք,այսինքն եթե համեմատենք նրան նրա սովորալան վիճակի հետ,ապա կնկատենք,որ այն ունի էլեկտրոնների թվի պակաս:Այսպիսով՝ մարմինն էլեկտրականում է,երբ այն ձեռք է բերում կամ կորցնում էլեկտրոններ:

Լիցքի պահպանողական օրենք

Երբ մարմինների համակարգը շրջապատի հետ չի փոխանակում լիցք,ապա այդ մարմնի հանրահաշվական գումարը մնում է նույնը:

Խնդիրների լուծումներ (Մխիթարյան մաս II)

Էջ 18

Տարբերակ II

I. Ինչքան ջերմաքանակ կտա շրջապատին 1գ զանգված ունեցող պղնզի կտորը,եթե նրա ջերմաստիճանը իջնի 1°C-ով:

1)1Ջ

2)0,38 Ջ

3) 380Ջ

4)3,8 Ջ

5)38000Ջ


m=1

C=380 Ջ/կգ°C

t=1°C

Q=cmt=380 Ջ/կգ°C ×1 կգ ×1°C=380Ջ

Պատ.՝3

II.Ինչքան ջերմաքանակ կտա շրջապատին 5կգ զանգված ունեցող պղնձի կտորը ,եթե նրա ջերմաստիճանը իջնի 1°C-ով

1)1900Ջ

2)260Ջ

3)95Ջ

4)38 Ջ

5)3800Ջ

m=5 կգ

C=380 Ջ/կգ°C

t=1°C


Q=cmt=380 Ջ/կգ°C ×5 կգ ×1°C=380Ջ×5=1900 Ջ

Պատ.՝1)

III) Ինչքան ջերմաքանակ կտա շրջապատին 5 կգ զանգված ունեցող պղնձի կտորը 715°C-ից մինչև 15°C սառչելիս:

1) 17600Ջ

2)570000Ջ

3)2600Ջ

4)1330000Ջ

5)57000Ջ

m=5կգ

t1=15C°

t2=715C°

C=380 Ջ/կգ°C

Q-?


Q=cm(t2-t1)=380 Ջ/կգ°C×5 կգ× 715°C-15°C=380 Ջ×700=266000 Ջ

Պատ.՝ 3)

IV.Ինչքան ջերմաքանակ պետք է հաղորդել 1կգ ջրին,որպեսզի նրա ջերմաստիճանը 20 °C-ից հասնի 70°C:

1)2,1Ջ

2)6,8 Ջ

3)8,4Ջ

4)210 Ջ

5)42 կՋ

Ֆիզիկա տնային առաջադրանք 07/04/19

1.Նկարագրել ջերմահաղորդականւթյան երևույթը <<ցուցադրող>> փորձը:
Սառույցը և տաքացված գնդիկները, իրար մոտեցնենք ապա կտեսնենք որ սառույցի ջերմաստիճանը բարձրանում է և այն սկսում է հալվել, իսկ տաքացված գնդիկը սառել է:
2.Բացատրել,թե ինչպես է ջերմահաղրդումն իրականացվում մոլեկուլների քաոսայն շարժմամբ և փոխազդեեցությամբ:
Գազերւմ մոլեկուլները իրարից ավելի հեռու են գտնվում, քան պինդ նյութեինը, հետևաբար ջերմահաղորումն գազերում ավելի դանդաղ է քան պինդ նյութերում: Նյութերի տաք և սառ մոլեկուլները իրար միացնլիս մեկը մյուսին է փոխանցում իր ներքին էներգիան և ջերմոթյունը:
3.Փորձով համզվել ենք,թե ինչպես պղնձե և պողպատե ձողերի երկայնքով ջերմահաղորդման արագությունները տարբերվեցին:Նկարագրել :
Պղինձը և պողպտե ձողերը ունեն տարբեր ջերմահաղորդականությու:Դրանից հետևում է այն,որ յուրաքանչյուր նյութ ունի իր ջերմահաղորդականության աստիճանը և այդ պատճառով էլ այն նյութը, որի ջերմահաղորդականությունը բարձր է ապա այնտղ ջերմահաղորդակնությունը ավելի արագ է տեղի ունենում:
4.Թվարկել լավ և վատ ջերմահաղորդիչ նյութեր
Վատ ջերմահաղորդիչ նյութերից են ՝թվածինը և երկաթը:
5.Ինչու է օդը վատ ջերմահաղորդիչ
Որովհետև օդը գազային նյութ է, այսիքն նրա մոլեկուները իրարից ավելի հեռու են հետևաբար ՝ այնտեղ ջերմահաղորդականությունը տեղի է ունենում ավելի դանդաղ:
6.Ինչ կիրառություններ ունեն վատ ջերմահաղորդիչները
Վատ ջերմահաղորդակիչները կարռլի է օգտագործել որպես ջերմամեկուսիչներ:
7.Ջերմահաղորդման որ եղանակն ենանվանում կոնվեկցիա
Կոնվեկցիա են անվանում հեղուկի կամ գազի հոսանքների միջոցով կատարվող ջերմահաղորդումը, որը հետևանք է հեղուկի կամ գազի շերտերի անհավասարաչափ տաքացման:
8.Որն է կոնվեկցիայի և ջերմահաղորդականության երևույթի հիմնական տարբերոությունը:
Ջերմահաղորդականության ժամանակ հեղուկի կամ գազի շերտերը հավասարաչափ են տաքացվում, իսկ կոնվեկցիայի ժամանակ անհավասարաչափ:
9.Ինչպես է գոյանում ամպը:
Արեգակը տաքացնում է հատակը միաժամանակ տաքացնելլով մթնոլորտային շերտը: Կոնվեկցիայի շնորհիվ տաքացված օդի այդ զանգվածը բարձրանում է վեր: Բարձրանալու հետ միարժամանակ տաք օդն ընդհարձավում է շատ արագ: Օդի այդ զանգվածի ջերմաստիճանը նվազում է: Վեր բարձրացող օդը սսկսում է սառել, եթե որոշ քննակով խոնավ է, ապա որոշ բարձրությունից սկսում է առաջացնել ջրի մանր կաթիլներ, գոյանում է ամպ:
10.Ինչպես է առաջանում քամին:
Երբ տաք օդը և սառ օդը միախառնվում են արդյոնքում առաջացնում են քամի:
11.Ինչու են հեղուկները և գազերը տաքացում ներքևից:
Որպեսզի արագացնեն կոնվեկցիան, և որ այն գոլորշանա դեպի վերև:
12.Հնարավոր է արդյոք կոնվեկցիանպինդ մարմիններում:Ինչու
Քանի որ պինդ մարրմինները չունեն գոլորշիանալու հատկությյուն:

Ալիքներ. Մեխանիկական ալիքներ

Ալիքներ

Ալիքները կարող են լինել տարբեր ՝ մեխանիկական, էլեկտրոմագնիսական և այլ :Մենք կուսումնասիրենք մեխանիկական ալիքների մասին:

Մեխանիկական ալիքներ

Ալիքը դա տատանում է,որը ժամանակի ընթացքում տարածվում է միջավայրում :Մեխանիկական ալիքները կարող են տարածվել միայն ինչոր միջավայրում (նյութում) ՝ գազի մեջ,հեղուկի մեջ,պինդ մարմնի մեջ: Վակումի մեջ մեխանիկական ալիքը չի կարող առաջանալ: Որպես ալիքների աղբյուր հանդիսանում են տատանվող մարմինները, որոնք առաջացնում են շրջակայքի միջավայրի դեֆորմացիյա:

Ալիքի տարածման համար պետք է ձիգ միջավայր:

Վազող ալիքը դա ալիք է,որտեղ կատարվում է էներգիայի տեղափոխում առանց նյութի տեղափոխման:

Վազող ձիգ ալիքը դա ալիք է ,որտեղ կա էներգիայի տեղափոխում և առաջանում է F ձգություն տարածման միջավայրում:

Մեխանիկակա ն ալիքներից մենք կուսումնասիրենք վազող ձիգ ալիքները:

Մեխանիկական ալիքները բաժանվում են՝

ա)երկայնական

Միջավայրի տատանումները տեղի են ունենում ալիքի տարածման ուղղությամբ,դրան միարժամանակ առաջանում են սխմվածություն տարածքի միջավայրում:

բ)լայնական

Միջավայրի տատանումները տեղի են ունենում ուղղահայաց են իրենց բաշխման ուղղության, միևնույն ժամանսկ տեղի է ունենում միջավսյրի շերտերի տեղաշարժ,նրանք առաջանում են միայն պինդ մարմինների մեջ:

Աղբյուր՝ http://class-fizika.narod.ru/9_24.htm

Թարգմանեց՝ Աստղիկ Ավագյանը

Առաջադրանքներ Վ.Ի. Լուկաշիկի գրքից 116-ից 120

116

v1=15 մ/վ

v2=72 կմ/ժ

v1-ն է մեծ,թե v2-?

72կմ/ժ=72×1000մ/1/3600վ=20մ/վ

v1<v2

117

t=5,30ժ

s=99կմ

vմիջ-?

vմիջ=99կմ/5,30ժ=99×1000մ/330×60ր=5մ/վ

118

t=3ժ

s=20կմ
vմիջ-?

vմիջ=20կմ/3ժ=6,6կմ/ժ

119

s=20կմ

t1=5ժ

t2=2ժ

t3=22ր

t4=1,4ր

v1,v2,v3,v4-?

v1=20×1000մ/5×3600ժ=1,1մ/վ

v2=20×1000մ/2×3600ժ=2,7մ/վ

v3=20×1000մ/22×60ր=15,1 մ/վ

v4=20×1000մ/1,4×60ր=238 մ/վ

120

t1=17:00

s1=101000կմ

t1=22:00

s2=15200կմ

vմիջ-?

22-17=5

152000-101000=5100 կմ

51000կմ/5ժ=10200կմ/ժ

Ֆիզիկա տնային առաջադրանք

1.Որ անհավասարաչափ շարժումն է կոչվում հավասարաչափ արագացող

Մարմնի շարժումը կոչվում է հավասարաչափ արագացող ,եթե այդ շարժման արագությունը կամայական հավասար ժամանակամիջոցներում փոփոխվում է նույն չափով :

2.Որ ֆիզիկական մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ արագացող շարժման
արագացում

Այն ֆիզիկան մեծությունը ,որը հավասար է մարմնի շարժման արագության փոփոխության և այն ճամանակամիջոցի հարաբերությանը,որի ընթացքում կատարվել է այդ փոփոխությունը ,կոչվում է հավասարաչափ արագացող շարժման արագացում:

3.Ինչ է ցույց տալիս արագացումը:Որն է արագացման միավորը, և ինչպեսէայն
սահմանվում:Գրել բանաձևը:

Արագացումը ցույց է տալիս ,արագության հավասարաչափ փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում: Արագացման միավորը մ/վ^2- ն է ,բանաձևը ՝ 1վ×1մ/վ=1մ/վ^2

4.Հավասարաչափ շարժման ճանապարհի և արագության բանաձևը:

a=v/t

5.Հավասարաչափ արագացող շարժման արագության և ճանապարհի բանաձևերը

v=a×t

Իսահակ Նյուտոն

Իսահակ Նյուտոնը աշխարհի ամենահայտնի ֆիզիկոսներից է :Նա նաև մաթեմատիկոս է ,աստղագետ,փիլիսոփա ,ալքիմիկոս ,աստվածաբան :Գիտնականը ծնվել է Անգլիայում հունվարի 4-ին,ֆերմերների ընտանիքում :

Իսահակը ստացել է իր անունը իր հոր պատվին ,ով իր հերթին մահացել էր նրա ծնվելուց մոտ մեկ տարի առաջ :Այդ պատճառով էլ նրա մայրը նորից ամուսնացավ ,իսկ Իսահակին ուղարկեց իր մոր մոտ :

Նյուտոնը դեռ փոքրուց շատ թույլ էր և չէր շփվում ոչ ոքի հետ ,վատ էր սովորում :Մի օր էլ նրան ծեծել են անպես ,որ նա կիսաուշագնաց է եղել :Այդ նվաստացմանը նա էլ չէր կարող դիմանալ:Դրանից հետո ,նա որոշեց իր ինքնահարգանքը ձեռք բերել խելքի օգնությամբ :Նա սովորում էր օր ու գիշեր ,կարդում էր շատ գրքեր :Բայց երբ նա դարձավ 16 տարեկան նրա մայրը նրան ետ բերեց իրենց ֆերման ,որպեսզի նա նրան օգնի :Բայց աշխատելքւ փոխարեն նա կարդում էր գրքեր ,ստեղծագործում էր :

Հետո մայրը որոշեց նրան ետ բերել դպրոց : Այդպես 1661թ.-ին նա ավարտեց դպրոցը ,հանձնելով Քեմբրիջի համալսարանի քննությունը :

Այդ ժամանակ բոլորը սովորում էին ըստ Արիստոտելի գրությունների ,չնայած նրան որ հայտնի էին Կեպլերի ,Կոպերնիկուսի և այլ հայտնի գիտնականների գրությունները :Իսահակն էլ րր հերթին կարդում էր բոլորին :1665թ.-ին ավարտեց է Քեմբրիջի համալսարանը բակալավրի գիտական կոչումով :

1665-1667 թվականներին ,երբ Անգլիայում տարածվեց ժանտախտը ,Լոնդոնի մեծ հրդեհը ,Իսահակը ժամանակավոր թաքնվեց Վունստորֆում :Այդ ամբողջ ժամանակը նա վատնել էր օպտիկական գախտնիքները բացահայտելու համար :

Մոտավորապես այդ ժամանակ էլ Նյուտոնը դարձավ իր ամենահայտնի հայնագործություններից մեկի հեղինակը ՝ նա բացայատեց ձգողականության ուժը :Բոլորին հայտնի է այն ,որ երբ Նյուտոնը նստած էր խնձորենու տակ ,նրա գլխին ընկել էր խնձոր և այդպես նա բացահայտեց ձգողականության ուժը ,բայց իրականում խնձորը ընկել էր ,ոչ թե իր գլխին այլ իր կողքը :Այն կարծիքը ,որ խնձորը ընկել էր նրա գլխին ,գրել էր փիլիսոփա Վոլտերը :

Հանրահայտ ֆիզիկոսը մահացավ 1727թ.-ին 83 տարեկանում :Նրա թաղմանը հավաքվել էր համարյա ,թե ամբողջ Լոնդոնը :

Աղբյուր ՝https://24smi.org/celebrity/3876-isaak-niuton.html

Թարգմանեց՝ Աստղիկ Ավագյանը